Yalıtım, konutta ilk maliyeti en düşük, geri dönüşü en hızlı ve ihmal edildiğinde onarımı en pahalı kalemdir. Isı yalıtımı ısıtma-soğutma giderini kalıcı olarak düşürür, su yalıtımı yapının taşıyıcı sistemini korur, ses yalıtımı yaşam konforunu belirler. Türkiye’de ısı yalıtımı TS 825 standardıyla zorunludur. Su yalıtımı ise Su Yalıtımı Yönetmeliği ile ruhsat şartıdır. Bu yazı, üç yalıtım türünün nerede, hangi malzemeyle ve hangi kalınlıkta uygulandığını ve sahada en sık yapılan hataları, Kocaeli’nin yağışlı ve deprem riskli koşullarında projeler teslim etmiş Lotus Group İnşaat‘ın deneyimiyle anlatır.
Isı yalıtımı nerede ve nasıl yapılır?
Isı kaybının büyük bölümü dış duvarlar, çatı, pencereler ve zemine temas eden döşemeden olur. Yalıtım da bu dört yüzeyde yapılır. TS 825, Türkiye’yi iklim bölgelerine ayırır ve her bölge için duvar, çatı ve döşemede sağlanması gereken ısı geçirgenlik değerini belirler. Yalıtım kalınlığı bu değere göre hesaplanır ve Enerji Kimlik Belgesi’ne yansır.
| Yüzey | Uygulama | Malzeme seçenekleri | Not |
|---|---|---|---|
| Dış duvar | Mantolama (dıştan yalıtım) | EPS, XPS, taş yünü | Taş yünü A1 yangın sınıfı. Kalınlık TS 825’e göre |
| Çatı | Çatı arası döşemesi veya eğimli çatı altı | Cam yünü, taş yünü, XPS | Buhar kesici ve havalandırma detayı şart |
| Zemine oturan döşeme | Şap altı | XPS | Yerden ısıtmada zorunlu |
| Pencereler | Isı yalıtımlı doğrama ve cam | Çift veya üç cam, ısı köprüsüz profil | Duvar yalıtımıyla dengeli seçilir |
| Temel ve bodrum perdesi | Perde dışı | XPS | Su yalıtımıyla birlikte uygulanır |
Dıştan yalıtım (mantolama), içten yalıtıma göre ısı köprülerini keser ve yoğuşmayı önler. Bu yüzden yeni yapıda standart tercihtir. Enerji verimliliğinin diğer bileşenleri sürdürülebilirlik ve enerji verimliliği yazısında.
Su yalıtımı neden Kocaeli’de kritik?
Kocaeli yağışlı bir iklime sahiptir ve yer altı su seviyesi kıyı ve dere yataklarında yüksektir. Bu koşullarda su yalıtımı eksik bir temel, birkaç yıl içinde bodrumda rutubet, donatıda korozyon ve taşıyıcı sistemde dayanım kaybı demektir. Su yalıtımı beş yerde yapılır: temel ve bodrum perdeleri (bitümlü membran veya sürme esaslı), teras ve balkonlar (membran ve eğim şapı), ıslak hacimler (seramik altı sürme yalıtım), çatı (örtü altı membran) ve dış cephe birleşimleri (doğrama çevresi, parapetler). Malzeme kadar detay belirleyicidir: köşe bantları, süzgeç birleşimleri ve bindirme payları uygulama sırasında kontrol edilmeli, kapatılmadan görülmelidir.
Ses yalıtımı hangi durumda gerekir?
Ses yalıtımı iki tür sese karşı yapılır: hava kaynaklı ses (komşu konuşması, trafik) ve darbe sesi (üst kattan yürüme). Hava kaynaklı ses için duvar kütlesi ve çift cidarlı duvar, darbe sesi için döşemede yüzer şap ve darbe sesi kesici keçe kullanılır. Türkiye’de Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik, yeni yapılarda akustik performans şartları getirir. Çok daireli projelerde daireler arası duvar ve döşeme detayı, tek villada ise dış gürültü kaynağına bakan cephe önceliklidir.
Sahada en sık yapılan yalıtım hataları neler?
- Yalıtımı “sonra yaparız” demek: Temel ve perde yalıtımı yalnızca inşaat sırasında yapılabilir. Sonradan yapılan onarım kazı gerektirir.
- Kalınlığı bütçe için düşürmek: TS 825 hesabının altına inen kalınlık Enerji Kimlik Belgesi sınıfını düşürür ve faturayı yükseltir.
- Buhar kesici ve havalandırmayı atlamak: Çatı ve içten yalıtımda yoğuşma ve küf oluşur.
- Doğrama çevresini yalıtmamak: Duvar yalıtılsa bile pencere kenarlarından ısı köprüsü oluşur.
- Islak hacimde köşe bandı kullanmamak: Su yalıtımı en çok köşe ve süzgeç birleşiminden başarısız olur.
- Yalıtımı kapatılmadan kontrol etmemek: Kapatılan yalıtım görülmez. Su testi ve fotoğraflı kayıt şarttır.
Yalıtım maliyeti ve geri dönüşü nasıl değerlendirilir?
Yalıtım, ince inşaat kalemleri içinde en küçük paylardan birini alır. Buna karşılık yapının ömrü boyunca her ay ısıtma-soğutma faturasından geri döner. Yatırımın geri dönüş süresi iklim, sistem ve kullanım alışkanlığına bağlı olduğundan bu yazıda rakam verilmez. Ancak sektörde yalıtım, “ilk yapılacak ve son kısılacak” kalem olarak kabul edilir. Malzeme sınıfının maliyete etkisi maliyet hesaplama yöntemleri yazısında. Malzeme karşılaştırması modern malzemeler yazısında.
Yalıtım sözleşmede nasıl yazılmalı?
Teknik şartnamede yalıtım, yüzey yüzey yazılır: dış cephede malzeme türü, yoğunluk ve kalınlık. Temelde membran tipi ve kat sayısı. Islak hacimde sürme yalıtım ürünü ve köşe bandı. Çatıda yalıtım kalınlığı ve buhar kesici. “Yalıtım dahil” ifadesi ölçülemez, “8 cm taş yünü mantolama, 2 kat bitümlü membran” ölçülür. Şartname maddeleri inşaat sözleşmesi rehberinde. Uygulamanın kaba ve ince inşaattaki yeri kaba inşaat ve ince inşaat farkları yazısında.
Özet
- Üç yalıtım türü vardır: ısı (fatura ve konfor), su (yapının ömrü), ses (yaşam kalitesi).
- Isı yalıtımı TS 825’e göre hesaplanır. Dıştan yalıtım yeni yapıda standarttır.
- Su yalıtımı Kocaeli ikliminde en kritik kalemdir. Temel, teras, ıslak hacim, çatı ve birleşimlerde yapılır.
- Ses yalıtımı hava ve darbe sesine karşı ayrı çözülür. Çok daireli projelerde önceliklidir.
- En sık hatalar erteleme, kalınlık düşürme, buhar kesici atlama ve kapatılmadan kontrol etmemektir.
- Yalıtım şartnamede yüzey yüzey, malzeme ve kalınlıkla yazılır.
Kaynak: Türk Standardları Enstitüsü (TSE)
Projeniz için yalıtım şartnamesi ve kalınlık hesabı hakkında iletişim sayfamızdan bilgi alabilirsiniz.